+357 22 667722 / +357 22 667990 cy.hunt.fed@cytanet.com.cy
Home 9 Νέα 9 Τοπικό Σχέδιο Ακάμα: Απορρίπτουν τις θέσεις Υπουργείων περιβαλλοντικές οργανώσεις

Τοπικό Σχέδιο Ακάμα: Απορρίπτουν τις θέσεις Υπουργείων περιβαλλοντικές οργανώσεις

από | Ιούν 29, 2022 | Νέα

Τις θέσεις για το Τοπικό σχέδιο Ακάμα που έδωσαν τα Υπουργείο Γεωργίας και Εσωτερικών απαντούν και αμφισβητούν Κυπριακή Ομοσπονδία Κυνηγιού και Διατήρησης Άγριας Ζωής, BirdLife Cyprus, Πρωτοβουλία για τη Διάσωση των Φυσικών Ακτών και Save Akamas / Save Cyprus.

Αυτούσια η ανακοίνωση:

Κύρια σημεία:

  • Επιλεκτική ωραιοποίηση του αναθεωρημένου ΤΣΑ, χωρίς να παρουσιάζονται όλα τα δεδομένα.
  • Εμφανής προσπάθεια απλοποίησης και διαστρέβλωσης των θέσεων των περιβαλλοντικών οργανώσεων
  • Οι περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές δεν περιορίζονται στο Εθνικό Δασικό Πάρκο και την καθορισμένη περιοχή Natura 2000
  • Γιατί τα αρμόδια Υπουργεία επέλεξαν να δημοσιεύσουν τις θέσεις τους για το ΤΣΑ πριν ακόμα ολοκληρωθεί η διαδικασία της Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης των επιπτώσεων;
  • Ως περιβαλλοντικές οργανώσεις, αναλύουμε για πολλοστή φορά, με απλά λόγια, χωρίς μύθους και ανακρίβειες, αλλά και με τεκμηριωμένο τρόπο τα κυριότερα προβλήματα του ΤΣΑ. 

Σε πρόσφατο δημοσίευμα της εφημερίδας Φιλελεύθερος, με τίτλο ‘Φάκελος: Τοπικό Σχέδιο Ακάμα – Μύθοι και Αλήθειες’, καταγράφονται οι θέσεις των Υπουργείων Γεωργίας και Εσωτερικών για μερικά από τα θέματα που προκύπτουν από το Τοπικό Σχέδιο Ακάμα (ΤΣΑ). Τα συναρμόδια Υπουργεία θεωρούν ότι μεγάλο μέρος της κυπριακής κοινωνίας έχει «παρερμηνεύσει» το ΤΣΑ, είτε λόγω «λανθασμένης ενημέρωσης» είτε λόγω «εσκεμμένων ανακριβειών που αφήνονται να διαρρέουν για άλλους σκοπούς», και στόχος είναι να διασαφηνίσει αυτά τα ζητήματα.

Διαβάζοντας το συγκεκριμένο άρθρο δεν μπορούμε παρά να εκφράσουμε τη δυσαρέσκειά μας, αφού μέσω της ανάλυσης και παρουσίασης των θέσεων των Υπουργείων Γεωργίας και Εσωτερικών προωθείται η ωραιοποίηση του αναθεωρημένου ΤΣΑ, επιλεκτικά και στοχευμένα, χωρίς να παρουσιάζονται όλα τα δεδομένα. Συνάμα, είναι εμφανής η προσπάθεια απλοποίησης και διαστρέβλωσης των θέσεων των περιβαλλοντικών οργανώσεων, θέσεις που διαχρονικά έχουν τεκμηριωθεί και κοινοποιηθεί στα αρμόδια Υπουργεία, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχουν ληφθεί σοβαρά υπόψη και ούτε έχουν συμπεριληφθεί στη διαδικασία εκπόνησης και αναθεώρησης του ΤΣΑ.

Το τελευταίο διάστημα, οι συναρμόδιοι Υπουργοί έχουν αναφέρει σε δημόσιες δηλώσεις τους ότι θα ακολουθηθούν όλες οι νενομισμένες διαδικασίες για την εκπόνηση του ΤΣΑ, συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, και δεν θα υπάρξει καμία πολιτική πίεση για επηρεασμό αυτών των διαδικασιών. Είναι τότε άξιο απορίας γιατί τα αρμόδια Υπουργεία επέλεξαν να δημοσιεύσουν τις θέσεις τους για το ΤΣΑ, επισημαίνοντας  ότι το αναθεωρημένο σχέδιο δεν θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, πριν ακόμα ολοκληρωθεί η διαδικασία της Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης των επιπτώσεων του ΤΣΑ. Σημειώνεται μάλιστα ότι οι θέσεις των αρμόδιων Υπουργείων φαίνεται να είναι εκ διαμέτρου αντίθετες με τα στοιχεία και συμπεράσματα των συναρμόδιων αρχών για την προστασία και διαχείριση των περιοχών του Δικτύου Natura 2000 στην Χερσόνησο Ακάμα, δηλαδή του Τμήματος Περιβάλλοντος και της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας. Μια τέτοια ‘κίνηση’ δημιουργεί εύλογα ερωτήματα και σοβαρούς προβληματισμούς, καθότι φαίνεται να αποτελεί άλλη μία προσπάθεια υπόσκαψης των διαπιστώσεων και συμπερασμάτων της διαδικασίας εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, τη στιγμή μάλιστα που το Τμήμα Περιβάλλοντος, ως το καθ’ ύλην αρμόδιο τμήμα, καλείται να προβεί στην έκδοση της τελικής Γνωμάτευσης και της Έκθεσης Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης για το ΤΣΑ.  

Θεωρούμε ότι μέσω των θέσεων που έχουν εκφραστεί στο συγκεκριμένο άρθρο η Κυβέρνηση παραπληροφορεί και παραπλανεί το κοινό ως προς τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που θα επιφέρει το ΤΣΑ. Για αυτό το λόγο, ως περιβαλλοντικές οργανώσεις, επιλέξαμε να αναλύσουμε με απλά λόγια, χωρίς μύθους και ανακρίβειες, αλλά με τεκμηριωμένο τρόπο τα κυριότερα προβλήματα του ΤΣΑ. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι κατά το στάδιο της Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης των επιπτώσεων στους στόχους διατήρησης μίας περιοχή Natura 2000 εξετάζονται οι επιπτώσεις που δύναται να επηρεάσουν τα είδη και τους βιότοπους για τα οποία έχει καθοριστεί ως προστατευόμενη αυτή η περιοχή, κάτι που δεν αναφέρεται ξεκάθαρα στις θέσεις των Υπουργείων.

Ποιο είναι το πρόβλημα με το Τοπικό Σχέδιο Ακάμα;

Το Τοπικό Σχέδιο Ακάμα, στη μορφή που βρίσκεται αυτή τη στιγμή, περιλαμβάνει σωρεία πολύ ανησυχητικών προτάσεων, οι οποίες θα επιφέρουν υπέρμετρες πιέσεις, σημαντικές απειλές και συσσωρευτικές επιπτώσεις στα προστατευόμενα είδη και τους οικοτόπους της περιοχής, αντιστρατεύονται την αειφόρο ανάπτυξη και θα αλλοιώσουν σημαντικά τον χαρακτήρα του Ακάμα.

Κάποια παραδείγματα των επιπτώσεων του ΤΣΑ, ειδικά στα είδη πουλιών για τα οποία η Χερσόνησος του Ακάμα καθορίστηκε ως Natura 2000, περιλαμβάνουν: 

1. Την πολιτική της Μεμονωμένης Κατοικίας, δηλαδή διάσπαρτα σπίτια εκτός ορίων ανάπτυξης, σε απόσταση μέχρι και 500 μέτρα από τις ήδη διευρυμένες νέες Οικιστικές και Τουριστικές Ζώνες. Εκτός των πολυδιάστατων αρνητικών επιπτώσεων που φέρει αυτού του τύπου η πολεοδομική στρέβλωση, η Μεμονωμένη Κατοικία είναι επίσης αποδεδειγμένα συνδεδεμένη με την αύξηση του κινδύνου πρόκλησης δασικών πυρκαγιών με καταστροφικές συνέπειες για τη χλωρίδα και την πανίδα,καθώς και τη σημαντική επέκταση των δικτύων δημόσιων υποδομών (π.χ. ηλεκτροδότησης, υδροδότησης, αποχέτευσης και δρόμων), με συνεπακόλουθο τον κατακερματισμό των βιοτόπων και την όχληση των ειδών.

2. Τις Ζώνες Εξειδικευμένων Αναπτύξεων μεταξύ των κοινοτήτων (όπως κέντρα έρευνας, κέντρα ευεξίας, σχολές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης κλπ.), κοντά σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές, όπως φαράγγια.

3. Τη νέα Λατομική Ζώνη, που εφάπτεται με τα Φαράγγια της Ανδρολίκου, σε μια περιοχή που ήδη πλήττεται από τη λατομική δραστηριότητα.

4. Συγκεκριμένες Οικιστικές Ζώνες και Τουριστικές Ζώνες π.χ. τουριστική ζώνη Ίνειας, που χωροθετούνται κοντά σε ευαίσθητες περιοχές, όπως το υψηλότερο σημείο της κορυφογραμμής της Χερσονήσου Ακάμα και οι Βράχοι της Ίνειας.

5. Τη μετατροπή ζωνών προστασίας της υπαίθρου σε αγροτικές ζώνες όπου θα επιτρέπονται διάφορες αναπτύξεις, όπως για παράδειγμα το Επισκέψιμο Αγρόκτημα.

Κάποιες από αυτές τις πρόνοιες επηρεάζουν άμεσα φωλιές σημαντικών αρπακτικών και της Κράγκας, ενώ η συσσωρευτική επίδραση όλων των προτεινόμενων ζωνών απειλεί με κατακερματισμό και απώλεια τους βιότοπους των ειδών. Και αυτή είναι η ουσία, δηλαδή ότι όλα τα πιο πάνω μαζί και με άλλες πρόνοιες θα υποβαθμίσουν, όχι μόνο το τοπίο της περιοχής αλλά βιότοπους ειδών, υποσκάπτοντας τους στόχους διατήρησης – τον σκοπό δηλαδή που η περιοχή είναι προστατευόμενη.

Αρνητικές επιπτώσεις και τι ζητάμε για το Τοπικό Σχέδιο Ακάμα;

Αυτές οι σημαντικές, αρνητικές, συσσωρευτικές, μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στο περιβάλλον που θα επιφέρει το αναθεωρημένο ΤΣΑ δεν αναγνωρίζονται μόνο από τις περιβαλλοντικές οργανώσεις. Συγκεκριμένα αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον έχουν συμπεράνει ότι θα υπάρξουν σωρεία άλλων δημοσιευμένων κειμένων:

(α) οι περιβαλλοντικές μελέτες που έχουν εκπονηθεί, στο πλαίσιο της διαδικασίας αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων κατόπιν ανάθεσης δημόσιας σύμβασης για λογαριασμό του ίδιου του Πολεοδομικού Συμβουλίου,

(β) η αρχική γνωμάτευση του Τμήματος Περιβάλλοντος που εκδόθηκε τον Οκτώβριο 2021, η οποία αναγνώρισε τις αρνητικές επιπτώσεις του προτεινόμενου ΤΣΑ, ζητώντας κατάργηση, αλλαγή ή/και τροποποίηση προνοιών του, καθώς και

(γ) οι πρόσφατες θέσεις και διευκρινιστικά στοιχεία της  Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας και του Τμήματος Περιβάλλοντος.

Οι αντιδράσεις μας προκύπτουν τόσο από την ανησυχία για τις προτάσεις που περιλαμβάνονται στο ΤΣΑ, όσο και από σειρά παρασκηνιακών πιέσεων και πολιτικών παρεμβάσεων με στόχο την άμεση έγκριση και δημοσίευση του ΤΣΑ. Οι υπέρμετρες πιέσεις που ασκούνται σε Τμήματα και Υπηρεσίες για έγκριση του ΤΣΑ ως έχει, παρόλες τις επιπτώσεις στις προστατευόμενες περιοχές και στα προστατευόμενα είδη, είναι πλέον ολοφάνερες στον δημόσιο διάλογο. Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο, φαίνεται να εντάσσεται και η εν λόγω δημοσίευση των θέσεων των συναρμόδιων Υπουργείων.

Αυτό που έχουμε ζητήσει επανειλημμένα είναι να γίνει η σωστή εκτίμηση των επιπτώσεων του προτεινόμενου ΤΣΑ στα είδη και τους οικοτόπους για τα οποία έχει καθοριστεί η περιοχή Natura 2000. Αν γίνει η εκτίμηση με τον σωστό τρόπο, όπως προνοεί η νομοθεσία, θεωρούμε αδιανόητο να εγκριθεί το ΤΣΑ στη μορφή που βρίσκεται σήμερα. Το ΤΣΑ πρέπει να απορριφθεί και να επανασχεδιαστεί με διαφορετική φιλοσοφία, με γνώμονα την προστασία της φύσης, τις πραγματικές ανάγκες της περιοχής και τη μακροχρόνια ευημερία των τοπικών κοινοτήτων.

Γιατί οι αρμόδιοι Υπουργοί διαβεβαιώνουν ότι δεν θα καταστραφεί ο Ακάμας;

Οι υπουργοί θεωρούν ότι η περιοχή Natura 2000 και ο Ακάμας ευρύτερα προστατεύεται μέσω του Κρατικού Δάσους Ακάμα, το οποίο έχει κηρυχθεί σε Εθνικό Δασικό Πάρκο, κάτι με το οποίο φυσικά διαφωνούμε. Παράλληλα το τελευταίο διάστημα έχει αναφερθεί ότι οι περιοχές Natura 2000 δεν είναι περιοχές απόλυτης απαγόρευσης κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας.

Ως απάντηση σε αυτά τα σημεία αναφέρουμε τα εξής: 

•    Αναπτύξεις εντός Natura 2000: Οι περιοχές Natura 2000 όντως δεν είναι περιοχές απόλυτης απαγόρευσης κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας, αλλά με μια πολύ σημαντική προσθήκη. Επιτρέπονται οι ανθρώπινες δραστηριότητες και συγκεκριμένες αναπτύξεις, νοουμένου ότι δεν επηρεάζουν αρνητικά και σημαντικά τα είδη και τους οικοτόπους για τα οποία προστατεύεται η περιοχή Natura 2000.

•    Προβληματικά όρια περιοχής Natura 2000: Η περιοχή που χαρακτηρίστηκε ως Natura 2000 είναι μικρότερη της περιοχής που έπρεπε να είχε προστατευτεί βάσει επιστημονικών δεδομένων. Ακόμα και με την υφιστάμενη περιοχή Natura 2000, προωθείται τώρα μια διαχείριση δύο ταχυτήτων, όπου ουσιαστικά δίνεται έμφαση μόνο στο κρατικό μέρος της που αποτελεί το Εθνικό Δασικό Πάρκο και οι περιοχές εκτός του Πάρκου «παραδίδονται» με τον ένα τρόπο ή τον άλλο στην ανάπτυξη. 

•    Υποχρέωση προστασίας ειδών καθορισμού εκτός ορίων Natura 2000: Είδη για τα οποία ο Ακάμας χαρακτηρίστηκε ως περιοχή Natura 2000, όπως ο Σπιζαετός, ο μόνος αετός που φωλιάζει πλέον στη Κύπρο, και ο Πετρίτης, είδος φαλκονιού το οποίο είναι και το πιο γρήγορο πουλί στον κόσμο, αλλά και η Κράγκα, ένας πανέμορφος μεταναστευτικός επισκέπτης χρησιμοποιούν πιο πολύ την περιοχή που βρίσκεται εκτός του ορίου προστασίας (την περιοχή της ‘Λαόνας’ του Ακάμα). Το γεγονός αυτό από μόνο του αποδεικνύει ότι τα υφιστάμενα όρια της περιοχής Natura 2000 είναι προβληματικά. Η υποχρέωση του Κράτους για προστασία των ειδών αυτών ξεκάθαρα επεκτείνεται και πέραν της καθορισμένης περιοχής. Αντιθέτως, αυτό που βλέπουμε είναι πρόνοιες για διάσπαρτη δόμηση και ανεξέλεγκτη ανάπτυξη κυριολεκτικά στα όρια σημαντικών περιοχών για τη φωλεοποίηση και την τροφοληψία των ειδών αυτών, όπως φαράγγια, αργάκια και η κορυφογραμμή της περιοχής. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι όλες οι πρόνοιες αυτές μαζί θα ασκήσουν τέτοια πίεση στα προστατευόμενα αυτά είδη που είναι ορατό και το ενδεχόμενο εξαφάνισης τους από τον Ακάμα.

Τι θέλουμε εμείς για τον Ακάμα; 

Ο Ακάμας είναι μια περιοχή που χρειάζεται άμεσα ολοκληρωμένη διαχείριση και αποτελεσματική διατήρηση. Αυτό που ζητάμε δεν είναι να μείνουν τα πράγματα για πάντα όπως έχουν. Η αδράνεια του Κράτους να λάβει ουσιαστική δράση για την προστασία και την αειφόρο ανάπτυξη του, αλλά και την αποκατάσταση της νομιμότητας στην περιοχή, οδήγησαν τα πράγματα στη σημερινή απαράδεκτη κατάσταση και χρησιμοποιούνται ως πρόσχημα για την περαιτέρω υποβάθμιση και αλλοίωση της περιοχής.

Το όραμα μας είναι ο Ακάμας να προστατευτεί με τρόπο αειφόρο, που να προωθεί παράλληλα την πραγματική και μακροχρόνια ευημερία των τοπικών κοινοτήτων. Διαχρονικά, η άποψη μας είναι ότι στον Ακάμα δεν πρέπει να επαναληφθούν τα λάθη που έχουν γίνει σε τόσες άλλες περιοχές στην Κύπρο, και ότι θα πρέπει να προωθηθεί η συμπαγής ανάπτυξη περιμετρικά των υφιστάμενων κοινοτήτων. Με αυτό τον τρόπο θα επιτευχθεί τόσο η προστασία της υπαίθρου, που στην περίπτωση του Ακάμα περιλαμβάνει γεωργική γη υψηλής φυσικής αξίας, αλλά και η διατήρηση του συγκριτικού πλεονεκτήματος της περιοχής, το οποίο δεν είναι άλλο από το ανέπαφο και μοναδικό φυσικό της τοπίο, ως πόλος έλξης για τους επισκέπτες. 

https://philenews.com/koinonia/eidiseis/article/1499641/topiko-schedio-akama-oi-theseis-ton-yp-gorgas-kai-esoterikon?fbclid=IwAR3lgwLktdHJ8LYNqswhu7l7ecmDZktUGKGPVtxRfv7q0F70DhTGB0m9ff8

Υπόγραψε για να σωθεί ο Ακάμας:
https://www.ipetitions.com/petition/save-akamas